معرفی انواع موتور ماشین لباسشویی

ماشین های لباسشویی در طول سال ها با موتورهای متفاوتی تولید شده اند و هنوز هم همه دستگاه های موجود در بازار از یک فناوری استفاده نمی کنند. در کنار لباسشویی های دوقلو و مدل های قدیمی، دستگاه هایی با موتور یونیورسال زغالی، موتورهای آسنکرون با کنترل اینورتر و نسل های جدید موتورهای بدون زغال وجود دارند.

شناخت انواع موتور ماشین لباسشویی در نگاه اول ساده به نظر می رسد، اما اصطلاحاتی مانند تسمه ای، اینورتر، BLDC و Direct Drive گاهی به اشتباه به عنوان چند نوع موتور هم سطح معرفی می شوند. در حالی که بعضی از این اصطلاحات نوع الکتریکی موتور، بعضی روش کنترل و بعضی نحوه انتقال نیرو به دیگ را مشخص می کنند.

در ادامه انواع موتورهایی را که در نسل های مختلف ماشین لباسشویی دیده می شوند بررسی می کنیم و سپس تفاوت اصطلاحاتی مانند موتور زغالی، بدون زغال، تسمه ای، اینورتر و دایرکت درایو را توضیح می دهیم.

انواع موتور ماشین لباسشویی در یک نگاه

اگر بخواهیم موتورهای مورد استفاده در ماشین های لباسشویی را از نظر ساختار فنی دسته بندی کنیم، مهم ترین خانواده هایی که در دستگاه های قدیمی و جدید دیده می شوند عبارت اند از:

• موتورهای الکتریکی مورد استفاده در ماشین های دوقلو و طراحی های ساده تر که بسته به مدل می توانند ساختار متفاوتی داشته باشند و در بسیاری از طراحی ها مدار آنها با خازن کار می کند.
• موتور یونیورسال یا زغالی که سال ها در بسیاری از ماشین های لباسشویی اتوماتیک استفاده شده است.
• موتورهای آسنکرون سه فاز که در برخی نسل های لباسشویی توسط مدار اینورتر کنترل می شوند.
• موتورهای بدون زغال و دارای کنترل الکترونیکی مانند BLDC و خانواده های نزدیک به موتورهای مغناطیس دائم.

در کنار این دسته بندی باید به نحوه انتقال حرکت نیز توجه کرد. یک موتور می تواند از طریق تسمه و پولی دیگ را بچرخاند یا در سیستم Direct Drive مستقیما به مجموعه دیگ متصل شود. بنابراین «تسمه ای» و «دایرکت درایو» لزوما نوع الکتریکی موتور را مشخص نمی کنند.

موتور ماشین لباسشویی چه کاری انجام می دهد؟

وظیفه اصلی موتور ایجاد حرکت مورد نیاز برای شستشو و چرخش دیگ یا مجموعه شستشو است. موتور انرژی الکتریکی را به حرکت مکانیکی تبدیل می کند و این حرکت با توجه به طراحی دستگاه می تواند مستقیما یا از طریق یک سیستم انتقال نیرو به دیگ منتقل شود.

سرعت و جهت چرخش نیز در تمام مراحل یکسان نیست. هنگام شستشو معمولا حرکت کنترل شده و با سرعت پایین تر انجام می شود، در حالی که در مرحله خشک کن موتور باید دیگ را با سرعت بسیار بیشتری بچرخاند.

به همین دلیل موتور ماشین لباسشویی فقط یک قطعه چرخان ساده نیست و نحوه کنترل سرعت، جهت حرکت، گشتاور و ارتباط آن با برد دستگاه اهمیت زیادی دارد.

نوع موتور، اینورتر و روش انتقال نیرو چه تفاوتی دارند؟

برای اینکه اصطلاحات مربوط به موتور لباسشویی با یکدیگر اشتباه نشوند، بهتر است سه مفهوم جداگانه در نظر گرفته شوند.

نوع الکتریکی موتور ساختمان و اصول عملکرد خود موتور را مشخص می کند؛ مانند موتور یونیورسال، آسنکرون یا BLDC.

روش کنترل موتور مشخص می کند تغذیه و سرعت موتور چگونه توسط مدار الکترونیکی مدیریت می شود. اصطلاح Inverter در این بخش قرار می گیرد.

روش انتقال نیرو نشان می دهد حرکت موتور چگونه به دیگ می رسد. Belt Drive یا تسمه ای و Direct Drive در این گروه قرار می گیرند.

بنابراین ممکن است یک موتور بدون زغال BLDC از طریق تسمه دیگ را بچرخاند و یک موتور BLDC دیگر در سیستم Direct Drive مستقیما به دیگ متصل شده باشد.

انواع موتور ماشین لباسشویی از گذشته تا امروز

تغییر فناوری موتورهای لباسشویی یک مسیر کاملا خطی نداشته است. نمی توان گفت در یک سال مشخص تمام موتورهای قدیمی کنار گذاشته شده و نسل جدید جای آنها را گرفته است. فناوری های مختلف سال ها در کنار یکدیگر استفاده شده اند و حتی امروز نیز بسته به نوع دستگاه، طراحی های متفاوتی وجود دارد.

موتور ماشین لباسشویی دوقلو و مدل های ساده تر

ماشین های لباسشویی دوقلو ساختار متفاوتی با بسیاری از لباسشویی های اتوماتیک امروزی دارند. در این دستگاه ها معمولا بخش شستشو و خشک کن از یکدیگر جدا هستند و ممکن است یک موتور مخصوص شستشو و یک موتور دیگر برای چرخاندن سبد خشک کن وجود داشته باشد.

سرویس منوال های ماشین های دوقلو نیز Wash Motor و Spin Motor را به صورت دو قطعه مستقل نشان می دهند و در تعدادی از این طراحی ها خازن در مدار موتور قرار دارد.

این موضوع برای بازار قطعات ایران اهمیت دارد؛ زیرا هنوز موتورهای شستشو و موتور خشک کن لباسشویی های دوقلو به صورت قطعات مستقل عرضه می شوند.

البته نباید تمام موتورهای لباسشویی دوقلو را با یک ساختار واحد معرفی کرد. حتی در محصولات Twin Tub سازندگان مختلف، نوع موتور می تواند متفاوت باشد. بنابراین دوقلو بودن دستگاه به تنهایی نوع الکتریکی موتور را مشخص نمی کند.

موتور یونیورسال یا موتور زغالی لباسشویی

موتور یونیورسال یکی از موتورهایی است که در تعداد زیادی از ماشین های لباسشویی اتوماتیک نسل های گذشته استفاده شده است و هنوز هم در بازار قطعات و تعمیرات با آن روبرو می شویم.

در مستندات فنی Electrolux برای موتور یونیورسال اجزایی مانند استاتور، روتور، کلکتور، زغال و تاکوژنراتور دیده می شوند. ارتباط الکتریکی با روتور از طریق زغال و کلکتور برقرار می شود و به همین دلیل این خانواده در بازار تعمیرات با عنوان «موتور زغالی» نیز شناخته می شود.

در چنین طراحی هایی، برد الکترونیکی می تواند سرعت موتور را کنترل کند و تاکوژنراتور اطلاعات مربوط به سرعت چرخش را در اختیار سیستم کنترل قرار دهد.

زغال ها در اثر تماس با کلکتور به مرور فرسوده می شوند، بنابراین یکی از قطعاتی هستند که ممکن است پس از کارکرد طولانی نیاز به بررسی داشته باشند. با این حال، زغالی بودن موتور به معنی ضعیف یا نامناسب بودن آن نیست؛ این معماری سال ها در ماشین های لباسشویی مختلف مورد استفاده قرار گرفته است.

موتور آسنکرون یا القایی سه فاز با کنترل اینورتر

موتور آسنکرون یا Induction Motor خانواده دیگری از موتورهایی است که در برخی ماشین های لباسشویی استفاده شده است.

در اسناد فنی Electrolux نمونه هایی از موتور آسنکرون سه فاز دیده می شود که توسط اینورتر تغذیه و کنترل می شوند. در این سیستم، اینورتر توان مورد نیاز موتور را به صورت کنترل شده تولید می کند تا سرعت و عملکرد آن متناسب با مرحله شستشو تنظیم شود.

یکی از تفاوت های مهم این موتور با موتور یونیورسال، نبود زغال و کلکتور در ساختار موتور آسنکرون است.

همین نمونه نشان می دهد که اصطلاح «موتور اینورتر» را نباید مترادف BLDC یا Direct Drive دانست؛ زیرا حتی یک موتور آسنکرون سه فاز نیز می تواند توسط Inverter کنترل شود.

موتورهای بدون زغال BLDC و موتورهای مغناطیس دائم

در بسیاری از لباسشویی های جدیدتر از موتورهای بدون زغال با کنترل الکترونیکی استفاده می شود. BLDC یا Brushless DC Motor یکی از شناخته شده ترین اصطلاحات در این گروه است.

برخلاف موتور یونیورسال، در این موتورها برای انتقال جریان به روتور از زغال و کلکتور مکانیکی استفاده نمی شود. عملیات کموتاسیون و کنترل حرکت به صورت الکترونیکی انجام می شود.

Bosch برای EcoSilence Drive در تعدادی از لباسشویی های خود صراحتا از موتور Brushless BLDC نام می برد. LG نیز موتور Direct Drive خود را به عنوان موتور BLDC با روتور خارجی معرفی می کند.

در این خانواده، استفاده از آهنرباهای دائم رایج است و بسته به طراحی و اصطلاحات سازنده ممکن است نام هایی مانند BLDC، PMSM، BPM یا نام های تجاری اختصاصی دیده شود. این نام ها همیشه کاملا مترادف نیستند و برای تشخیص دقیق ساختار یک موتور باید مستندات همان مدل بررسی شود.

موتور تسمه ای ماشین لباسشویی چیست؟

اصطلاح «موتور تسمه ای» در بازار بسیار رایج است، اما از نظر فنی تسمه ای بودن، نوع الکتریکی موتور را مشخص نمی کند.

در سیستم Belt Drive، شفت موتور یک پولی را می چرخاند و تسمه نیروی موتور را به پولی بزرگ تر متصل به دیگ منتقل می کند. به این ترتیب سرعت موتور و سرعت دیگ می توانند با توجه به نسبت پولی ها متفاوت باشند.

گاهی موتور تسمه ای به طور خودکار با موتور زغالی یا فناوری قدیمی یکسان در نظر گرفته می شود، اما این تعمیم درست نیست. Nidec برای ماشین لباسشویی موتورهای Belt Drive از نوع BLDC و AC نیز معرفی می کند.

بنابراین یک ماشین لباسشویی جدید می تواند موتور بدون زغال داشته باشد و همچنان از تسمه برای انتقال حرکت استفاده کند.

موتور Direct Drive ماشین لباسشویی چیست؟

در سیستم Direct Drive مسیر انتقال نیرو متفاوت است. موتور بدون استفاده از تسمه و پولی مستقیما به مجموعه دیگ متصل می شود.

LG موتور Direct Drive لباسشویی خود را یک موتور BLDC با روتور خارجی معرفی می کند که مستقیما به مجموعه دیگ متصل شده است. در این ساختار، تسمه و پولی از مسیر انتقال نیرو حذف شده اند.

حذف تسمه و پولی تعداد قطعات مکانیکی مسیر انتقال حرکت را کاهش می دهد و امکان کنترل مستقیم تر دیگ را فراهم می کند.

با این حال، Direct Drive را نباید نام عمومی یک نوع الکتریکی موتور در نظر گرفت. این اصطلاح قبل از هر چیز نحوه اتصال موتور به دیگ را مشخص می کند.

آیا موتور اینورتر همان موتور Direct Drive است؟

خیر. Inverter و Direct Drive دو ویژگی متفاوت هستند.

اینورتر به مدار الکترونیکی کنترل و تغذیه موتور مربوط می شود، در حالی که Direct Drive نحوه انتقال مکانیکی حرکت به دیگ را توضیح می دهد.

یک ماشین لباسشویی می تواند موتور اینورتر داشته باشد و در عین حال از سیستم تسمه ای استفاده کند. از طرف دیگر، سیستم های Direct Drive جدید نیز برای کنترل دقیق موتور به مدار الکترونیکی نیاز دارند.

بنابراین عبارت های «موتور اینورتر»، «موتور بدون تسمه»، «Direct Drive» و «BLDC» نباید به عنوان مترادف کامل یکدیگر استفاده شوند.

جدول مقایسه اصطلاحات رایج موتور ماشین لباسشویی

کدام نوع موتور ماشین لباسشویی بهتر است؟

نمی توان یک نوع موتور را بدون در نظر گرفتن طراحی کامل دستگاه در همه شرایط «بهترین» دانست.

موتورهای Brushless مزیت مهمی دارند که در آنها زغال و کلکتور مکانیکی حذف شده است. این موضوع یکی از اجزای سایشی موتور را از بین می برد و امکان کنترل دقیق الکترونیکی را فراهم می کند.

در Direct Drive نیز تسمه و پولی از مسیر انتقال نیرو حذف می شوند. در مقابل، سیستم تسمه ای همچنان در ماشین های لباسشویی جدید استفاده می شود و می تواند همراه با موتورهای Brushless مدرن باشد.

بنابراین هنگام مقایسه دو ماشین لباسشویی بهتر است فقط به عبارت هایی مانند اینورتر، Direct Drive یا BLDC توجه نشود. کیفیت طراحی موتور، درایو الکترونیکی، سیستم تعلیق، بلبرینگ ها، کنترل دستگاه و کیفیت کلی ساخت نیز بر عملکرد و دوام ماشین لباسشویی تاثیر دارند.

موتور ماشین لباسشویی دوقلو چه تفاوتی دارد؟

در لباسشویی دوقلو، مخزن شستشو و سبد خشک کن معمولا عملکرد مستقل تری نسبت به یک ماشین اتوماتیک دارند. به همین دلیل در بسیاری از طراحی ها دو موتور جداگانه دیده می شود: موتور شستشو و موتور خشک کن.

سرویس منوال های ماشین های Twin Tub نیز Wash Motor و Spin Motor را به صورت قطعات مجزا نشان می دهند.

بنابراین اگر موتور خشک کن یک لباسشویی دوقلو خراب شده باشد، نباید صرفا براساس شباهت ظاهری از موتور شستشو یا یک موتور متعلق به مدل دیگر استفاده کرد. مشخصات الکتریکی، اتصالات، شفت، ابعاد و کاربرد قطعه باید بررسی شوند.

موتور لباسشویی قدیمی معمولا از چه نوعی است؟

عبارت «موتور لباسشویی قدیمی» نام یک فناوری مشخص نیست. بسته به نوع و نسل دستگاه، موتورهای متفاوتی در ماشین های قدیمی استفاده شده اند.

در برخی ماشین های دوقلو و طراحی های ساده تر، موتورهای مستقل شستشو و خشک کن همراه با مدارهای خازنی دیده می شوند. در بسیاری از لباسشویی های اتوماتیک نسل های قدیمی تر نیز موتور یونیورسال زغالی کاربرد گسترده ای داشته است.

در نسل های بعدی موتورهای آسنکرون با کنترل اینورتر و سپس خانواده های مختلف موتورهای Brushless بیشتر مورد استفاده قرار گرفتند.

با این حال این یک خط زمانی مطلق نیست و فناوری ها در دوره های مختلف با یکدیگر همپوشانی داشته اند.

آیا همه موتورهای جدید ماشین لباسشویی BLDC هستند؟

خیر. نمی توان تمام ماشین های لباسشویی جدید را دارای یک نوع موتور دانست.

شرکت Nidec برای کاربرد ماشین لباسشویی هم موتورهای Belt Drive از نوع BLDC و AC و هم موتورهای Direct Drive از نوع BLDC معرفی می کند. این تنوع نشان می دهد که حتی در طراحی های جدید نیز معماری موتور و سیستم انتقال نیرو می تواند متفاوت باشد.

به همین دلیل برای تشخیص نوع موتور یک دستگاه مشخص باید مدل کامل ماشین لباسشویی و مستندات فنی همان مدل بررسی شود.

6 فیش، 9 فیش و تعداد سیم موتور لباسشویی چه معنایی دارد؟

در بازار قطعات ایران موتورهایی با عبارت هایی مانند 6 فیش، 9 فیش یا تعداد سیم مشخص معرفی می شوند. این اطلاعات هنگام شناسایی و تطبیق قطعه مهم هستند، اما تعداد فیش به تنهایی نوع موتور را تعیین نمی کند.

اتصالات موتور می توانند به سیم پیچ ها، سنسور سرعت، حفاظت حرارتی و بخش های کنترلی مربوط باشند و آرایش آنها در موتورهای مختلف یکسان نیست.

بنابراین دو موتور 9 فیش لزوما قابل جایگزینی با یکدیگر نیستند. حتی اگر ظاهر، تعداد سیم یا تعداد اتصالات مشابه باشد، پین اوت، مقاومت سیم پیچ ها، مشخصات الکتریکی و نحوه اتصال مکانیکی می تواند متفاوت باشد.

این موضوع برای موتورهای موجود در بازار قطعات اهمیت زیادی دارد؛ زیرا عباراتی مانند 6 فیش یا 9 فیش بیشتر یک ویژگی شناسایی هستند و نباید به تنهایی به عنوان معیار سازگاری استفاده شوند.

موتور ماشین لباسشویی چند اسب است؟

یک قدرت ثابت برای تمام موتورهای ماشین لباسشویی وجود ندارد. توان موتور به ظرفیت دستگاه، نوع موتور، طراحی انتقال نیرو، سرعت مورد نیاز و مهندسی همان مدل بستگی دارد.

همچنین تبدیل مستقیم توان الکتریکی درج شده بر حسب وات به اسب بخار می تواند گمراه کننده باشد. توان الکتریکی ورودی و توان مکانیکی خروجی موتور یکسان نیستند و راندمان موتور نیز در این رابطه تاثیر دارد.

به همین دلیل اگر هدف شناسایی یا تعویض موتور باشد، مشخصات درج شده روی موتور و اطلاعات فنی همان مدل ماشین لباسشویی اهمیت بیشتری از یک عدد عمومی مانند نیم اسب یا یک اسب دارند.

برای شناسایی مشخصات موتور لباسشویی چه مواردی مهم است؟

هنگام شناسایی موتور ماشین لباسشویی نباید فقط به ظاهر قطعه یا نام برند دستگاه توجه کرد. اطلاعات زیر می توانند در تشخیص موتور اهمیت داشته باشند:

• مدل کامل ماشین لباسشویی
• Part Number یا کد فنی موتور
• ولتاژ و مشخصات الکتریکی درج شده روی لیبل
• نوع و آرایش سوکت ها
• تعداد اتصالات و سیم ها
• شکل و محل پایه های نصب
• نوع شفت یا پولی در موتورهای تسمه ای
• وجود تاکوژنراتور یا سنسور موقعیت و سرعت
• نوع سیستم انتقال نیرو

ظرفیت دستگاه مانند 5، 7 یا 8 کیلویی نیز به تنهایی برای انتخاب موتور کافی نیست. ممکن است چند مدل با ظرفیت مشابه از موتورهای متفاوت استفاده کنند.

آیا برند ماشین لباسشویی نوع موتور را مشخص می کند؟

خیر. نمی توان برای یک برند فقط یک نوع موتور در نظر گرفت.

سازندگان در نسل ها، سری ها و مدل های مختلف ممکن است از معماری های متفاوت استفاده کنند. حتی اصطلاحات تجاری مانند Digital Inverter، EcoSilence Drive یا Inverter Direct Drive مربوط به فناوری ها و محصولات مشخص سازندگان هستند و نباید به تمام مدل های آن برند تعمیم داده شوند.

به عنوان مثال Bosch در برخی لباسشویی های خود EcoSilence Drive را به عنوان موتور BLDC بدون زغال معرفی می کند، در حالی که LG در سیستم Direct Drive خود از یک موتور BLDC با روتور خارجی و اتصال مستقیم به دیگ استفاده می کند.

بنابراین برای تشخیص دقیق موتور همیشه مدل کامل دستگاه مهم تر از نام برند است.

برای شناخت نوع موتور ماشین لباسشویی به چه نکاتی توجه کنیم؟

برای شناخت درست موتور ماشین لباسشویی باید ابتدا مشخص شود درباره کدام ویژگی صحبت می کنیم: ساختمان الکتریکی موتور، روش کنترل آن یا نحوه انتقال نیرو به دیگ.

موتور یونیورسال، آسنکرون و BLDC به ساختار و اصول عملکرد موتور مربوط هستند؛ Inverter به سیستم کنترل موتور ارتباط دارد و Belt Drive و Direct Drive نحوه انتقال حرکت به دیگ را توضیح می دهند.

همین تفکیک کمک می کند عباراتی مانند «اینورتر»، «بدون تسمه» یا «9 فیش» به اشتباه معادل یک نوع مشخص موتور در نظر گرفته نشوند.

اگر هدف فقط شناخت فناوری موتور باشد، مدل دستگاه و مستندات سازنده دقیق ترین مرجع هستند. اما اگر موتور دستگاه خراب شده و نیاز به قطعه جایگزین دارید، علاوه بر نوع موتور باید کد فنی، مشخصات الکتریکی، اتصالات و سازگاری مکانیکی قطعه قبلی نیز بررسی شوند. برای مشاهده قطعات موجود می توانید دسته موتور ماشین لباسشویی را بررسی کنید.